لرستانی ها را در گوگل محبوب کنید

نقشه استان لرستان

آرامگاه باباطاهر عريان
iconبازدید: iconدسته: خرم آباد - مقبره باباطاهر

مقبره باباطاهر خرم‌آباد يكي از بناهاي تاريخي و فرهنگي شهر خرم‌آباد است . باباطاهر شاعر معروف ايراني به اعتقاد مردم خرم‌آباد ، لر و از اهالي خرم‌آباد بوده است . باباطاهر را در گويش لري باوطاهِر تلفظ مي كنند . در آثار و دوبيتي هاي اين شاعر ايراني از كلمات و اصطلاحات لري استفاده شده است و اين دليلي است كه مردم لرستان اين شاعر را اهل استان خود مي دانند .
ساختمان مقبره كه مربوط به دوره خوارزمشاهي است در ضلع غربي قلعه فلك الافلاك و در محله اي كه نزد مردم خرم‌آباد به دَرب باوطاهر معروف است قرار گرفته است . بناي مقبره متشكل از يك گنبد ساده و يك ورودي است ، ديوارهاي مقبره متشكل از ۸ ضلع است كه چعار ضلع آن هر يك به ابعاد ۵/۲ متر و اضلاع فرعي هر يك ۷۰/۱ سانتيمتر است . محل قبر احتمالي باباطاهر در سردآبه قرار دارد ، ضريحي چوبي بر روي قبر وجود داشته كه به مرور زمان از بين رفته است . در دوران معاصر يك اطاق كوچك كه به آن قلندرخانه مي گفتند اضافه شده است . مقبره باباطاهر خرم‌آباد به شماره ۱۹۲۲ در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است .




مسجد جامع بروجرد
iconبازدید: iconدسته: بروجرد - مسجد جامع بروجرد

مسجد جامع بروجرد كه به مسجد جمعه ( با گويش بروجردي مچد جمه maččed jomma ) نيز شناخته مي‌شود ، مسجدي تاريخي و از بناهاي معماري سرشناس در شهر بروجرد است . مسجد جامع بروجرد يكي از نخستين مسجدهاي ساخته شده در ايران است كه در قرن دوم تا سوم هجري در شهر بروجرد بنا نهاده شده است . اين مسجد زيبا در دل يكي از محله‌هاي تاريخي شهر با نام دو دانگه واقع شده و به لحاظ معماري و قدمت ، از بناهاي منحصر به فرد استان لرستان و شهر بروجرد است .

 

تاريخچه

مسجد جامع بروجرد در اصل بر روي يك آتشكده بنا نهاده شده است . عرب ها در حمله به ايران آتشكده‌هاي زيادي را تبديل به مسجد كردند كه مسجد جامع بروجرد نيز نمونه‌اي از همين دست است . بين سال‌هاي ۱۵۰ تا ۲۲۶ قمري و در زمان حكومت ابودلف بر غرب ايران ، بناي مسجد جامع بروجرد با حضور وزير وي با نام حمويه يا حموله آغاز شد . شبستان شمالي مسجد نيز اندكي ديرتر و در قرن چهارم ساخته شد . با توجه به تاريخ طولاني (دوازده قرن) اين مسجد ، آسيب‌هاي متعددي بر آن وارد شده و بارها مورد بازسازي قرار گرفته است . شواهد و كتيبه‌هاي گوناگون، از بازسازي مسجد در دوره‌هاي سلجوقي ، صفوي و قاجار خبر مي‌دهند . محوطه سازي مسجد در قرون چهار و پنج هجري و نيز الحاقات و تعميرات آن بر طبق كتيبه‌هاي موجود ، در سال‌هاي ۱۰۲۲، ۱۰۶۹، ۱۰۹۲ و ۱۲۰۹ قمري صورت گرفته است .

 

معماري

معماري مسجد جامع بروجرد بسيار منحصر بفرد و يكي از شاهكارهاي تاريخي معماري ايران مي‌باشد كه هم ويژگي هاي معماري اسلامي و هم معماري باستاني ايران (ساسانيان) را در خود جاي داده است . بخش قديمي تر بنا ، گنبدخانه آن است كه در ضلع جنوبي قرار گرفته است و به اعتقاد مردم محلي و نيز بر اساس شواهد معماري ، پيش از تبديل اين بنا به مسجد ، آتشكده‌اي بزرگ بوده است . معماري اين بخش ، مشابه چارطاق هاي دوران ساساني است . مسجد داراي دو درب غربي و شرقي است كه به صورت غير مستقيم به صحن اصلي باز مي‌شوند . در جنوب صحن ، گنبد و ايوان اصلي مسجد كه قديمي ترين بخش آن است قرار دارد و در ضلع شمالي نيز شبستان مسجد با ارتفاعي كمتر از ساير بخش‌ها قرار گرفته كه در تابستان ها فضاي خنكي را ايجاد مي‌كند . ايوان جنوبي داراي دو گلدسته است كه بعدها به مجموعه افزوده شده است .
بناي‎ اوليه‎‎ اين‎ مسجد به صورت‎ مجموعه‌اي‎ شامل‎ مسجد ، حمام ‎، آب‎ انبار ، ساختمان‎‎ غـريب‎ خانه ‎، ميدان و ساير متعلقات‎ بوده‎‎‎ كه امروزه بعضي‎ از اين‎ آثار از بين‎ رفته‎ است ‎. بناي‎ مسجد جامع‎ از نظر شكل‎ از نوع مساجد تك ايواني اسـت‎ كـه‎ داراي‎ دو در ورودي‎‎ در قسمت‎‎هاي شرقي‎‎ و غربي است . بنا شامل‎ يك‎ حياط مركزي ،‎ ايوان ‎، فضاي‎‎ گنبدخانه‎ و شبستان هاي اطراف‎ آن‎ و يك‎ شبستان‎ وسيع‎ زمستاني‎ در طرف‎ شمال‎ حياط مركزي است . بنابر شواهد موجود ، صفويان ، زنديان و قاجارها تعميرات بنيادي در مسجد انجام داده‌اند و بخش‌هايي به آن افزوده اند . يكي از ديدني‌هاي اصلي اين مسجد منبر چوبي نه پله آن است و حكاكي روي آن ، تاريخ هزار و شصت و هشت هجري قمري را نشان مي‌دهد . سازنده آن ، يارمحمد نجار بوده است . در بين اهالي بروجرد شايع است كه حسن مجتبي دومين امام شيعيان سفري به بروجرد داشته و بر بالاي اين منبر سخنراني كرده است كه با توجه به تاريخ ساخت منبر و نبودن اطلاعات كافي ، امري نادرست مي‌نمايد.

معماري مسجد جامع بروجرد بسيار منحصر بفرد و يكي از شاهكارهاي تاريخي معماري ايران مي‌باشد كه هم ويژگي هاي معماري اسلامي و هم معماري باستاني ايران (ساسانيان) را در خود جاي داده است .

 

تخريب

مسجد جامع بروجرد در جريان بمباران هواپيماهاي عراقي در خلال جنگ ايران و عراق خسارات شديدي ديد و بخش‌هايي از شبستان شمالي آن ويران شد . همچنين زمين لرزه‌هاي متعدد و بارندگي‌هاي شديد ، آسيب‌هاي جدي بر آن وارد آورده است . آخرين بار در اثر زمين لرزه سال ۱۳۸۵ گلدسته‌هاي مسجد فرو ريخت و موجب آسيب ديدن پنجاه درصدي مسجد شد .




درياچه گهر ، نگين اشتران كوه
iconبازدید: iconدسته: دورود - درياچه گهر

درياچه گهر ، نگين فيروزه اي اشتران كوه ، زيباترين درياچه كوهستاني ايران است . در فصول گرم سال كوهنوردان خسته پس از فرود از يال جنوبي اشتران كوه ساعاتي را در كناره هاي زيباي گهر مي آسايند و گرد راه را در آب هاي زلال و سرد آن از تن مي زدايند . مردم گروه گروه از خرد و كلان ، پير و جوان در ايام گرم ، راه گهر فرح بخش را در پيش مي گيرند و شبي را به دور از هياهوي شهر و دود ماشين ها در كناره هاي آن مي آسايند .
ژاك دومرگان 104 سال پيش از اين ، با مشاهده اين درياچه از فراز قله اشتران كوه مي نويسد :

 

در جنوب غرب ، نگاه در دره اي بسيار عميق فرو مي افتد كه در آن درياچه كوچكي به نام گهر است . دورتر دورنمايي پي در پي و متوالي از كوه هاي لرستان كه قللشان هميشه برفين است ، ديده مي شدند . حاشيه اين درياچه را درختان بيد و گياهاني نظير خزه ها و جلبك ها پوشانده است و نيز محل مناسبي براي زيست ماهي قزل آلا مي باشد .

 

درياچه گهر ، نگين اشتران كوه

درياچه گَهَر در ميان رشته كوه هاي اشتران كوه در استان لرستان واقع شده است . درياچه گهر كه به « نگين اشترانكوه » معروف است يكي از زيباترين درياچه‌هاي طبيعي ايران به شمار مي‌رود و با ارتفاع ۲۳۵۰ متر از سطح دريا در ميان منطقه حفاظت شده اشترانكوه واقع شده ‌است . اين درياچه به سبب نداشتن راه ماشين رو تا حد زيادي از خرابي و آلودگي به دست انسان در امان مانده ‌است. سالانه حدود ۷۰۰۰۰ گردشگر اقدام به بازديد از اين منطقه مي‌نمايند .

 

موقعيت جغرافيايي

گهر شامل دو بخش به نام‌هاي گهر بزرگ و گهر كوچك مي‌باشد . درياچه گهر بزرگ حدود يك و نيم كيلومتر درازا و ۴۰۰ تا ۸۰۰ متر پهنا و ۴ تا ۲۸ متر ژرفا دارد . ساحل اين درياچه به جز قسمت مدخل درياچه (ضلع غربي) و قسمت مقابل‌اش (ضلع شرقي) كه ساحلي ماسه‌اي دارد و براي شنا مناسب است در ساير نقاط داراي ساحلي صخره‌اي است . در قسمت پايين و بالاي درياچه ، جنگل هايي انبوه وجود دارد كه در شرف نابودي هستند . از قسمت بالا، جوي آبي به درياچه مي‌ريزد كه ادامه آن به درياچه‌اي ديگر منتهي مي‌شود . با حدود ۴۰ دقيقه پياده روي مي‌شود به اين درياچه (گهر دوم يا گهر پايين ) رسيد. عمق آن كم است و ماهيان كف درياچه را با كمي دقت مي‌شود به خوبي ديد. جريان ورودي آب درياچه ۱۰ فوت مكعب بر ثانيه و جريان خروجي آن حدود ۲۰ فوت مكعب بر ثانيه مي‌باشد . علت افزايش حجم آب خروجي درياچه وجود چشمه‌هاي در قسمت تحتاني آن است . آب اصلي تامين كننده در ياچه از طريق رودخانه ورودي آن يعني رودخانه تاپله است كه داراي آبي بسيار خنك و رنگي شفاف و بلورين با بستري مملو از سنگ ريزه يا قلوه سنگ است كه بدون افت و با كمي شتاب وارد درياچه كوچك مي‌شود و پس از طي مسافتي كوتاه وارد درياچه گهر مي‌شود .
ماه‌هاي تير و مرداد بهترين زمان براي سفر به اين درياچه ‌است . يكي از دره‌هاي بسيار زيبا در اطراف درياچه گهر دره ني‌گا است كه پوشيده از شقايق‌هاي رنگي و لاله واژگون مي باشد . منطقه حفاظت شده اشترانكوه در محدودهٔ شهرستان‌هاي اليگودرز و ازنا و دورود واقع شده ‌است.

يكي از دره‌هاي بسيار زيبا در اطراف درياچه گهر دره ني‌گا است كه پوشيده از شقايق‌هاي رنگي و لاله واژگون مي باشد .



سنگ نوشته (سنگ نبشته) خرم آباد
iconبازدید: iconدسته: خرم آباد - سنگ نوشته

سنگ نبشته يك اثر تاريخي سنگي در شهر خرم‌آباد است . اين كتيبه ، به خط كوفي و بر قطعه سنگ بزرگي به ارتفاع سه و نيم متر نوشته شده‌است و قدمت آن به قرن ششم قمري و دوره سلجوقيان مي‌رسد . اين سنگ نبشته مربوط به دوره ملكشاه سلجوقي است و به سال ۵۱۳ قمري نوشته شده‌است . اين كتيبه در خيابان شريعتي قرار دارد .
كتيبه خرم‌آباد ، به زبان فارسي و خط كوفي نوشته شده‌است و با جمله بسم الله شروع مي‌شود. در اين كتيبه، يكي از حاكمان سلجوقي به نام " امير اسفهسالار كبير، ظهيرالدين و الدوله، معين‌الاسلام، طغرل لتكين ابوسعيد برسق" احكامي را درباره بخشش ماليات چراندن دام در چراگاه‌هاي شاپورخواست (خرم‌آباد) و ممنوع كردن برخي سنت‌هاي ناپسند مي‌نويسد . سنگ نبشته خرم‌آباد در دوره پهلوي با شماره ۳۹۸ در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيد .

 

كتيبه خرم‌آباد ، به زبان فارسي و خط كوفي نوشته شده‌است و با جمله بسم الله شروع مي‌شود.

 




قلعه فلك الافلاك
iconبازدید: iconدسته: خرم آباد - قلعه فلک الافلاک

قلعه فلك الافلاك بر بلنداي تپه اي باستاني و طبيعي، در مركز شهر خرم آباد واقع شده است . اين اثر ارزشمند داراي هشت برج و دو حياط مستطيل شكل مي باشد ، ارتفاع بلندترين ديوار تا سطح تپه 5/22متر و مساحت كلي آن 5300 متر مربع است . پلان بنا به صورت هشت ضلعي نامنظم است. ورودي آن در جبهه شمالي و در برج جنوب غربي ساخته شده است كه عرض آن10/2 متر و ارتفاع آن 3 متر است . در ساخت اين بنا از مصالحي چون خشت ، آجر(قرمز و بزرگ) ،‌ سنگ و ملات استفاده شده است . از نكات قابل تامل در اين بناي سترگ مي توان به وجود چاه قلعه به عمق42متر در حياط اول و گريزگاه اضطراري در حياط دوم اشاره نمود . از زمان برپايي بنا در عهد ساساني تا دوره هاي اخير الحاقاتي به آن اضافه شده است (به خصوص دوره صفوي وقاجاري) .

 

از نكات قابل تامل در اين بناي سترگ مي توان به وجود چاه قلعه به عمق42متر در حياط اول و گريزگاه اضطراري در حياط دوم اشاره نمود .

 

تاريخ ساخت بنا

اين قلعه عظيم و ديدني مربوط به دوره ساساني مي باشد . ساسانيان شهري با نام شاپورخواست در حدود منطقه كنوني خرم‌آباد ساختند كه بعدها ويران شد و در حدود سده هفتم هجري خرم‌آباد فعلي به جاي آن بنا گرديد . گمان مي‌رود كه قلعه فلك‌الافلاك همان دژ شاپورخواست باشد كه در دوره ساساني كاربرد حكومتي و نظامي داشته‌است . از قرن ششم هجري پس از ساخته شدن شهر جديد خرم‌آباد ، اين قلعه نيز به نام خرم‌آباد معروف شد و احتمالا نام فلك‌الافلاك در دوره قاجار به آن اطلاق شده ‌است .

 

كاربري قلعه

اين قلعه به لحاظ موقعيت استراتژيكي خود در قرن چهارم هجري قمري به عنوان مقر حكومت آل حسنويه و گنجور در زمان آل بويه در آمد ، همچنين خزانه حكومتي خاندان بدر در قرن چهارم هجري و مقر حكومتي اتابكان لر كوچك و واليان لرستان در دوره صفويه تا قاجار و سرانجام پادگان نظامي و زندان سياسي در دوران پهلوي اول و دوم از مهمترين كاربردهاي قلعه در گذشته محسوب مي‌شود.
اين اثر ارزشمند در سال ۱۳۴۹ از ارتش به وزارت فرهنگ و هنر سابق واگذار و به شماره ۸۸۳ در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيد . در سال ۱۳۵۴ با راه اندازي موزه مردم‌شناسي و مفرغ‌هاي لرستان ، بنا به موزه تبديل شد . در ساي‌هاي اخير با مرمت نماي بيروني و داخل قلعه ، موزه‌هاي باستان‌شناسي ، مردم شناسي ، آزمايشگاه مرمت اشياء ، مركز فروش توليدات فرهنگي و چايخانه سنتي در اين مجموعه فرهنگي تاريخي راه اندازي شده ‌است.


فلك الافلاك در سفرنامه سرهنري راولينسون

سر هنري راولينسون كه در سال‌هاي ۱۲۴۹ تا ۱۲۵۵ قمري در ايران به سرمي برده و لرستان را به صورت كامل ديده ‌است ، ضمن عبور از خرم‌آباد ، قلعه فلك‌الافلاك را چنين وصف كرده‌است :

صخره بزرگ و منفردي با محيط تقريبي ۹۰۰ متر قرار دارد . اين صخره داراي شيب تندي است و در نزديكي قلعه آن چشمه آبي جريان دارد . اين قلعه خرم‌آباد است كه در قسمت پايين دور تا دور آن ديوار دو لايه‌اي كشيده شده و قصري كه بر بالاي آن ساخته شده از استحكامات نيرومند برخوردار است . اين كاخ كه باني آن " محمد علي ميرزاي دولتشاه " است ، ساختمان بسيار زيبايي است كه در داخل آن استخر (حوض) بزرگي به طول ۶۰ متر و عرض ۴۰ متر قرار دارد كه از چشمه آب مي‌گيرد . كاخ و ساختمانهاي مجاور آن همگي در داخل قلعه قرار دارند و ضمناً باغي نيز وجود دارد . خرم‌آباد كه در پاي قلعه و در سمت شمال غربي آن قرار دارد شهر جديد و كوچكي است كه جمعيت آن تقريباً ۱۰۰۰ خانوار مي‌باشد . رودخانه كم عمق و عريضي در جنوب شرقي شهر و قلعه كه پايتخت اتابكان لر كوچك بوده در جريان است .

 

قلعه در متون تاريخي

در متون تاريخي از قلعه فلك‌الافلاك با نامهاي گوناگوني مانند دژ شاپورخواست ، دز بر ، قلعه خرم آباد ، قلعه دوازده برجي و ... ياد شده ‌است . فلك‌الافلاك كه در لغت به معني سپهر سپران يا فلك نهم است عنواني است كه در دوره قاجار به اين بنا اطلاق شد و اكنون نيز به همين نام مشهور است .

 

مرمت قلعه

در نيمه ابتدايي سال ۱۳۸۹ فصل اول مرمت قلعه فلك‌الافلاك با هدف حفاظت و مرمت اين اثر باستاني از طرف سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان لرستان به اتمام رسيد . در اين طرح ، مرمت آبروهاي كف حياط با سنگ تراشيده شده به ضخامت ۶ سانتيمتر ، بندكشي و تعويض آجرها ، دوباره چيني كنگره هاي تخريب شده و قوس طاق هاي قلعه و همچنين مرمت مهار در و پنجره هاي ورودي قلعه به اتمام رسيد.





گالری تصاویر



X